Σελίδες

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αριστοτέλης. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αριστοτέλης. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 18 Μαΐου 2015

Αρχέτυπα Εν Δράσει: Αστρολογία και το Αρχαίο Ελληνικό Θέατρο [video]

HAL 9000:
"Δουλεύω στο μέγιστο των δυνατοτήτων μου, 
το οποίο νομίζω είναι το μόνο 
που κάθε συνειδητή οντότητα 
μπορεί ποτέ να ελπίζει να κάνει."
~~~"2001:Η Οδύσσεια του Διαστήματος" [1968]

Στο βίντεο που ακολουθεί μπορείτε να παρακολουθήσετε την εισήγησή μου  στο πλαίσιο της εκδήλωσης που διοργάνωσαν οι "Φίλοι Αστρολογίας Ελλάδας" με θέμα "Αστρολογία και Αρχέτυπα" στις 10 Μαΐου, 2015. Το θέμα της ομιλίας μου ήταν "Αρχέτυπα εν Δράσει: Αστρολογία και το Αρχαίο Ελληνικό Θέατρο." Ακολουθεί μία περίληψη της εισήγησής μου και το βίντεο.

Περίληψη: Γνωρίζουμε ότι μέσα στο πέρασμα του χρόνου ο άνθρωπος επέλεξε κατεξοχήν το χώρο της τέχνης για να μιλήσει και να βιώσει τα Αρχέτυπα. Στην αρχαία Ελλάδα το ρόλο αυτού του ενδιάμεσου έπαιξε το θέατρο, και συγκεκριμένα η τραγωδία. Από τη στιγμή που γεννήθηκε η τραγωδία ανέπτυξε έντονους δεσμούς με τους μυθολογικούς κύκλους και τις ηρωικές γενεαλογίες, από όπου και οι ποιητές εμπνεύστηκαν τις υποθέσεις τους. Συνειδητά ή ασυνείδητα οι αρχαίοι τραγωδοί μέσα από τα έργα τους αιχμαλώτισαν με έναν μοναδικό τρόπο τη λειτουργία των Αρχετύπων και τον τρόπο που αυτά αποκρυσταλλώθηκαν στο μύθο. Η Αστρολογία αποτελεί έναν διαφορετικό δρόμο, που όμως και αυτός αναζητά και μελετά σε βάθος την ίδια πανανθρώπινη αλήθεια που εκφράζουν τα Αρχέτυπα μέσα από τις κινήσεις των ουρανίων σωμάτων. Στην ομιλία, λοιπόν αυτή θα εξετάσω τον τρόπο που το αρχαίο Ελληνικό θέατρο κατάφερε να συνθέσει αυτούς τους διαφορετικούς δρόμους, της υποκριτικής και της Αστρολογίας, καθώς οι αρχετυπικοί ρόλοι που παίζουν οι ηθοποιοί επί σκηνής συσχετίζονται άμεσα με τα αρχέτυπα που έχουν συνδεθεί με τους πλανήτες.


Στην εκδήλωση για την Αστρολογία και τα Αρχέτυπα που διοργάνωσαν οι "Φίλοι Αστρολογίας Ελλάδας" μίλησαν επίσης οι :
      - Νικομίνα Αντουλινάκη: Σύμβουλος Προσωπικής Ανάπτυξης
      - Κώστας Γραβάνης: Ειδικός Στατιστικής, Ερευνητής Αστρολογίας
      - Κώστας Φέρρης: Σκηνοθέτης, Ερευνητής Αστρολογίας
Στα παρακάτω links μπορείτε να παρακολουθήσετε και τις δικές τους εισηγήσεις:
https://www.youtube.com/watch?v=kqmKryG1cLk
https://www.youtube.com/watch?v=ECB7Xm7kwRM

Δευτέρα 10 Φεβρουαρίου 2014

Η Διατροφή Των Σκύλων στην Αρχαιότητα

Στην κλασσική αρχαιότητα το κυνήγι (λαγού, ελαφιού, αρκούδας, αγριογούρουνου) για τροφή και για διασκέδαση ήταν αρκετά διαδεδομένο, και όσοι κυνηγοί χρησιμοποιούσαν σκύλους για αυτό το σκοπό τους φρόντιζαν ιδιαίτερα. Δύο εγχειρίδια κυνηγιού της αρχαίας Ελλάδας που σώζονται σήμερα είναι γραμμένα από δύο Έλληνες ιστορικούς, τον Ξενοφώντα και τον Αρριανό και έχουν αρκετές πληροφορίες και συμβουλές για την σωστή ανατροφή των κυνηγόσκυλων. 

Αν, λοιπόν, ζούσατε στην Αθήνα την εποχή του Σωκράτη και ήσασταν ιδιοκτήτης ενός κυνηγόσκυλου από τη Λακωνία, σαν αυτά που απεικονίζονται σε Ελληνικά αγγεία, τι θα το ταΐζατε; Τα συνηθισμένα κουτάβια τρέφονταν με κριθαρένιο ψωμί που είχε μαλακώσει μέσα σε αγελαδινό γάλα ή ορό γάλακτος. Τα κουτάβια, όμως, που ήταν πιο ιδιαίτερα έτρωγαν το ψωμί τους μαλακωμένο μέσα κατσικίσιο ή προβατίσιο γάλα. 

Συνήθως πρόσθεταν και λίγο από το αίμα του ζώου εκείνου που ήθελαν να εκπαιδεύσουν το κουτάβι να κυνηγήσει. Στη διάρκεια του δείπνου, ο ιδιοκτήτης έκοβε μεγάλα κομμάτια από την ψίχα του ψωμιού για να σκουπίσει τα δάκτυλά του και μετά τα έδινε στο σκύλο του μαζί με κόκαλα και άλλα αποφάγια από τα πιάτα, ίσως μαζί και με ένα πιατάκι από ζωμό κρέατος. 

Μετά από μία θυσία ή ένα τραπέζι, ετοίμαζαν μια ιδιαίτερη λιχουδιά: ένα κομμάτι από βοδινό συκώτι πασπαλισμένο με κριθάρι και ψημένο στα κάρβουνα. Ήταν ακόμα φυσικό, ότι σαν δείγμα ευγνωμοσύνης μοιράζονταν μαζί με τους πιστούς τετράποδους φίλους κομμάτια από τα θηράματα, όπως κουνέλια, ελάφια ή αγριογούρουνα.

Ήταν αυτή η κατάλληλη διατροφή για έναν σκύλο; Η άποψη ότι στην ημερήσια διατροφή του σκύλου πρέπει να συμπεριλαμβάνεται κόκκινο, ωμό κρέας είναι μία διαδεδομένη, αλλά λανθασμένη ιδέα. Έξω στη φύση, οι σκύλοι κυνηγούν καρποφάγα και φυτοφάγα ζώα. Όταν τα σκοτώνουν, πρώτα τρώνε το στομάχι τους που είναι γεμάτο με χορτάρι (που έχει ήδη περάσει το πρώτο στάδιο της πέψης) και δημητριακά, μετά τα όργανά τους και τέλος προτιμούν να τραφούν με την σάρκα τους. Συχνά, ροκανίζουν τα οστά και έτσι ισορροπούν το γεύμα τους παίρνοντας τις βιταμίνες και τα άλατα που χρειάζονται.

Αν ο σκύλος υπέφερε από σκουλήκια στο έντερο, τότε του έδιναν να φάει τα μουστάκια από το στάρι. Μία πιο αποτελεσματική θεραπεία ήταν η Αρτεμισία, γνωστό σαν το φυτό αψιθιά, ένα βότανο με την ιδιότητα να απομακρύνει τα σκουλήκια του εντέρου. Το γεγονός ότι οι Ελληνικοί σκύλοι έχαιραν άκρας υγείας με το να διατρέφονται με σιτηρά και κρέας το επιβεβαιώνει και ο Αριστοτέλης, ο οποίος σημειώνει σε ένα από τα έργα του ότι τα Λακωνικά κυνηγόσκυλα ζούσαν έως 10 με 12 χρόνια, ενώ άλλες ράτσες έφθαναν έως και τα 14 με 15 χρόνια. Σήμερα, ένα σκυλί περίπου 25 κιλών έχει το ίδιο προσδόκιμο ζωής.

[Το κείμενο αποτελεί μετάφραση και απόδοση από τα αγγλικά στα ελληνικά από εδώ: http://www.wondersandmarvels.com/2012/02/ancient-puppy-chow-dog-food-in-classical-greece.html]

Σάββατο 8 Φεβρουαρίου 2014

Όταν τα Αστέρια και ο Αριστοφάνης έχουν λόξιγκα !

Χωρίς αμφιβολία ο πιο διάσημος ελληνικός λόξιγκας είναι αυτός του Αριστοφάνη. Στο έργο του Πλάτωνα Συμπόσιο ,  όταν έρχεται η σειρά του Αριστοφάνη να μιλήσει για τον έρωτα, ο ίδιος ζητά από τους συνδαιτυμόνες του να τον συγχωρήσουν γιατί του είναι αδύνατο να πάρει το λόγο, εξαιτίας ενός έντονου λόξιγκα που έχει.

Παρακαλεί μάλιστα, το γιατρό Ερυξίμαχο που παραβρίσκεται να του υποδείξει έναν τρόπο ώστε να σταματήσει ο λόξιγκάς του, ο οποίος τον συμβουλεύει τα εξής: 

 «Όσο όμως εγώ θα μιλάω αν θέλεις κράτησε την αναπνοή σου για αρκετή ώρα, τότε ίσως ο λόξιγκάς σου να σταματήσει. Αν πάλι όχι, κάνε γαργάρες με νερό. Αν πάλι ο λόξιγκάς σου είναι ισχυρός, τότε γαργάλησε με κάτι τη μύτη σου ώστε να φταρνιστείς. Αν αυτό το κάνεις μια ή δυο φορές, όσο ισχυρός και να ' ναι, θα υποχωρήσει». «Δεν θα προλάβεις να μιλήσεις», είπε ο Αριστοφάνης. «Αμέσως θα τα εφαρμόσω».
 Μόλις τελείωσε, το λόγο του ο Ερυξίμαχος, ο Αριστοφάνης είναι έτοιμος πια να μιλήσει και έχοντας ξαλαφρώσει από το βάρος του λόξιγκα λέει (φαντάζομαι γελώντας): «μου προκαλεί εντύπωση που το σώμα μας για να λειτουργεί σωστά (τὸ   κόσμιον  τοῦ   σώματος, στο αρχαίο κείμενο) έχει ανάγκη να παράγει τέτοιους θορύβους και γαργαλίματα, σαν το φτάρνισμα.»

Η αλήθεια είναι πως δεν φαντάζεστε πόσο μελάνι έχει χυθεί για αυτόν τον περίφημο Αριστοφάνειο λόξιγκα. Μάλιστα, υπάρχουν μελετητές που υποστηρίζουν ακράδαντα ότι αν κάποιος δεν καταλάβει το λόγο που ο Πλάτωνας σημειώνει το περιστατικό αυτό, δεν πρόκειται ποτέ να καταλάβει το βαθύτερο νόημα του Συμποσίου. Η αλήθεια είναι ότι από θέμα δομής ο λόξιγκας αυτός φέρνει τα πάνω κάτω στη σειρά των ομιλητών. 

Πώς όμως είναι δυνατόν ένας άναρθρος, ακούσιος, αλλά και ά-λογος ήχος, όπως ένας λόξιγκας να κυριαρχεί δίπλα στον έναρθρο, μεστό και σκεπτόμενο λόγο των εταίρων της παρέας του Συμποσίου; Άναρθρες κραυγές ή ήχοι που προκαλούνται εκούσια ή μη από το ανθρώπινο σώμα όπως ο βήχας, ο λόξιγκας, το ρέψιμο, το φτάρνισμα και κάθε λογής "αερισμοί" κτλ. φαίνεται πως αντιμετωπίζονταν στην αρχαιότητα σαν κάτι που συνδέει βαθιά τον άνθρωπο με τη ζωώδη φύση του και τα ένστικτά του. 

Ο Αριστοτέλης αναφέρει σχετικά με αυτό το ζήτημα στο έργο του Περί Ψυχής ότι η φωνή είναι ο ήχος ενός έμψυχου όντος. Κάθε τι που ονομάζουμε ήχο δεν είναι απαραίτητα και φωνή, όπως για παράδειγμα ο ήχος που βγάζει ένα ζώο, ή ο ήχος της γλώσσας μας ή ακόμα και ακούσιοι ήχοι που βγάζει το σώμα μας. Αν λοιπόν η φωνή είναι ένας «έμψυχος ήχος», τότε ο λόξιγκας στο παράδειγμά μας είναι μία άψυχη φωνή, που προκαλεί ρήξη μέσα στη ροή του λόγου, μία διακοπή στο νόημα και το περιεχόμενο των σκέψεων, μία παρέμβαση στην ίδια τη δομή του λόγου.

Παρόλο αυτά, είναι ενδιαφέρον ότι στον Αριστοφάνειο λόξιγκα το γεγονός αυτό αντιστρέφεται και οι λειτουργίες και ήχοι του σώματος (όσο ά-λογα και άναρθρα είναι) αποκτούν ουσιαστική δομή μέσα στο κείμενο και έχουν τη δική τους σημειολογία. Στην πραγματικότητα αυτό που είναι φαινομενικά άναρθρο, ταυτόχρονα είναι και αυτό που χαράζει την πορεία και μορφοποιεί τον έναρθρο λόγο. Όσο και να φαίνεται άναρθρος ο λόξιγκας του Αριστοφάνη είναι μέρος της ίδιας της δομής του Συμποσίου. 

Με ένα ανάλογο τρόπο κοιτώντας το σύμπαν θα λέγαμε ότι τα αστέρια αναβοσβήνουν γιατί έχουν λόξιγκα, οι πλανήτες κάνουν αντιθέσεις και ρεύονται, γίνονται ανάδρομοι και "πέρδονται στο πρόσωπό μας", η σελήνη "κρύβει το πρόσωπό της" στην έκλειψη γιατί θέλει να φταρνιστεί, για μην αναφέρουμε τον ασταμάτητο "βήχα που προκαλούν τα τετράγωνα."

 Έτσι η αστρολογία καλείται να δώσει έ-λλογη φωνή και υπόσταση στους φαινομενικά ακούσιους "ήχους" του σύμπαντος, να δώσει λόγο και υπόσταση στο όλον. Όμως, εμείς, οι πολίτες των ανεπτυγμένων κοινωνιών, παραδινόμαστε σε μία ρομαντική εξιδανίκευση της φύσης χρησιμοποιώντας πολλές φορές το εργαλείο της αστρολογίας για να σταματήσουμε "το λόξιγκα ενός Ερμή ανάδρομου," αντί να ενσωματώσουμε τη δομή του και το νόημά του στη ζωή μας. Το σύμπαν (άναρθρο) και η αστρολογία (έναρθρο) έχουν μία μακρά ιστορία που όμως δεν είναι πάντα σαφές στο μυαλό μας πώς λειτουργούν, γιατί έχουμε τη συνήθεια να αποδίδουμε στο σύμπαν αυτό που στην πραγματικότητα είναι προϊόν του πολιτισμού μας (αστρολογία).

Το σύμπαν, δηλαδή η ίδια η φύση, είναι μία απόλυτη και ακατάβλητη διαδικασία δημιουργίας ά-λογων και άναρθρων ήχων. Όμως με έναν καταπληκτικό τρόπο αυτοι οι "ήχοι" είναι ικανοί να ενσωματώνουν μία δική τους δομή και ένα νόημα που είναι από μόνα τους αυθύπαρκτα. Δυστυχώς, πολλές φορές για εμάς τους σύγχρονους η αστρολογία δεν είναι τίποτα άλλο από "τις αλυσίδες που δένουν ένα ηττημένο σύμπαν-τέρας" που θέλει το κακό μας. Ή ακόμα και στην περίπτωση που δεν θέλει το κακό μας, η αστρολογία χρησιμοποιείται σαν τη "ζαχαρένια κάλυψη" της πραγματικότητας.
Αυτό που υπενθυμίζει εδώ ο Πλάτωνας με τον Αριστοφάνειο λόξιγκα είναι το εξής και ίσως αυτό να είναι και όλο το νόημά του: οι ατίθασοι, άναρθροι, λυσώδεις και ατέρμονοι ήχοι του σύμπαντος έχουν τέτοια αδυσώπητη δύναμη που κάνουν έναν αθώο λόξιγκα να διαμορφώνει τη δομή του "Κοσμικού Συμποσίου". 
Εκεί που οι παρεβρισκόμενοι είχαν προνοήσει για τη σειρά που θα μιλούσε ο καθένας, μερικά κοφτά "χικ-χικ-χικ" διαμόρφωσαν ουσιαστικά τον έναρθρο λόγο των συνομιλητών. Η αστρολογία πρόσφερε στον άνθρωπο την ευκαιρία να "λυτρωθεί" επιτρέποντάς του να ερμηνεύσει αυτούς τους "ήχους" έτσι ώστε να ξέρει αν θα πρέπει να κρατήσει την αναπνοή του στον "επόμενο λόξιγκα του ανάδρομου Ερμή". Η αστρολογία έδωσε την επιλογή στον άνθρωπο να διακρίνει, να διαλέξει και να διατηρήσει ό,τι εκείνος επιθυμεί από "τους άναθρους ήχους των ουρανών", σε καμία όμως περίπτωση να τους εξιδανικεύσει και να τους αποξενώσει.  
Κάποιοι υποστηρίζουν ότι δείγμα προόδου ενός πολιτισμού είναι το πόσο θόρυβο μπορεί να παράγει. Το σύμπαν, όσο και ο λόξιγκας του Αριστοφάνη παράγουν και σήμερα "έμψυχες φωνες" για όσους έχουν διάκριση. Ας μην χειριζόμαστε την αστρολογία σαν ένα εργαλείο που απλά θα κάνει θόρυβο, νομίζοντας ότι έτσι παράγουμε πολιτισμό και πρόοδο. Φυσικά, τα όρια του τι είναι φωνή και τι θόρυβος είναι συχνά δυσδιάκριτα. 

Ίσως, λοιπόν, αν θέλετε να εξασκηθείτε στη διάκριση αυτών των ορίων, την επόμενη φορά που θα έχετε λόξιγκα, σκεφθείτε να μην τον ξεφορτωθείτε και τόσο γρήγορα. Θυμηθείτε το "κόσμιον του σώματος" που λέει και ο Αριστοφάνης και ...  Χικ-Χικ-Χικ!



 

Τρίτη 4 Φεβρουαρίου 2014

Τα Ακοίμητα Μάτια.

  Τόσο η ψυχοσύνθεση όσο και ο πνευματικός κόσμος του ανθρώπου ζωγραφίζονται και διαπλάθονται στα χαρακτηριστικά του προσώπου του, και κατά δεύτερο λόγο στη διάπλαση του σώματός του. Η θεωρία αυτή της "Φυσιογνωμικής" είναι ήδη γνωστή από τον Αριστοτέλη, ο οποίος είναι συγγραφέας του ομώνυμου βιβλίου. 

   Τόσο ο Αριστοτέλης, όσο και ο Ιπποκράτης, αλλά και σύγχρονοι επιχείρησαν να μελετήσουν το χαρακτήρα του ανθρώπου μέσα από τη φυσιογνωμία του.

   Ο αρχαίος Ελληνικός κόσμος είχε αντίληψη της αξίας και της λειτουργίας των εικόνων στη ζωή του και για αυτό το λόγο επέλεγε πολύ προσεκτικά ποιες θα ντύσουν την καθημερινότητά του. Ο ιατρός Ηρόφιλος από την Αλεξάνδρεια υποστήριζε ότι η αίσθηση της όρασης λειτουργεί ως εξής: το «εσωτερικό πνεύμα» που βρίσκεται στο μάτι είναι αυτό που συλλαμβάνει τις εικόνες. Πάνω, λοιπόν, στο πνεύμα αποτυπώνεται το οποιοδήποτε αντικείμενο είναι ορατό και το πνεύμα το μεταφέρει στα νεύρα σαν πληροφορία, και εκείνα με την σειρά τους την αποτυπώνουν στην ψυχή εκείνου που βλέπει.
Δεξιός οφθαλμός από Ελληνικό άγαλμα, 500-100π.Κ.Ε. (από μάρμαρο, οψιανό, γυαλί και χαλκό.


Έτσι λοιπόν, όσα χρόνια και να πέρασαν και εμείς φυσιογνωμούμε με την τέχνη και εκείνη μαζί μας, κοιτώντας την στα μάτια. Κλείνουμε με ένα απόσπασμα από την εισαγωγή από το έργο του Αριστοτέλη, Φυσιογνωμικά. 
«Είναι δυνατό με κάποιο τρόπο να φυσιογνωμονούμε. Οι ψυχικές διαθέσεις ακολουθούν την κατάσταση των σωμάτων και δεν είναι άσχετες και αμέτοχες από τις κινήσεις και τα πάθη του σώματος αλλά συγκινούνται και συμπάσχουν με αυτό.
Αυτό γίνεται φανερό όταν παρατηρήσουμε τους μεθυσμένους και τους αρρώστους. Διότι σε αυτούς φαίνονται οι διαθέσεις της ψυχής, ότι πολλά μεταβάλλονται από τα πάθη του σώματος.
Και το αντίθετο πάλι, ότι το σώμα συμπάσχει όταν πάσχει και η ψυχή, αυτό γίνεται φανερό όταν παρατηρήσουμε εκείνους, που έχουν υποπέσει σε έρωτες, σε φόβους, σε λύπες και σε ηδονές».